Renditje · Kulturë
Romanet historike më të mira: nga Kadareja te Wolf Hall
Kështjella e Kadaresë, Emri i trëndafilit, Wolf Hall dhe shtatë romane të tjera historike që e sjellin të kaluarën gjallë, me autorin, vitin dhe epokën.
Redaksia e RishikimRenditje, vlerësime dhe udhëzues 5 min lexim
Gjeneruar me AIRomanet historike më të mira ju fusin brenda një epoke ashtu siç nuk mund ta bëjë asnjë tekst shkollor: ndjeni frikën e një rrethimi, intrigat e një oborri mbretëror ose jetën e përditshme të njerëzve të zakonshëm. Lexuesi shqiptar e njeh këtë fuqi mirë falë Ismail Kadaresë, romanet e të cilit për rrethimet osmane dhe Gjirokastrën e luftës janë përkthyer në dhjetëra gjuhë.
Për këtë listë krahasuam renditjet e kritikëve dhe sondazhet e lexuesve, çmime si Booker dhe Pulitzer, dhe sa i besueshëm është secili roman ndaj historisë që rrëfen. Përzgjodhëm epoka të ndryshme, nga Roma e lashtë te Lufta e Dytë Botërore, dhe tituj që gjenden në shqip ose në anglisht.
Me një shikim
#1 · Më i miri për Kush do të nisë me letërsinë shqipe
Kështjella
Rrethimi osman nga dy anët e murit
Një ushtri e madhe osmane rrethon një kështjellë shqiptare në shekullin XV, dhe historia rrëfehet kryesisht nga kampi i pushtuesve, me kapituj të shkurtër nga brenda mureve. Ismail Kadare tregon makinerinë e luftës, ambiciet e pashallarëve dhe vendosmërinë e të rrethuarve. Është ndër romanet shqiptare më të përkthyera dhe një hyrje e shkëlqyer në veprën e Kadaresë.
- Klasik i letërsisë shqipe
- Rrëfim kryesisht nga pushtuesit
- Përkthyer në shumë gjuhë
- I shkurtër dhe i dendur
- Autori
- Ismail Kadare
- Botuar
- 1970
- Epoka
- Shqipëria, shekulli XV
#2 · Më i miri për Dashamirët e historisë antike
I, Claudius (Unë, Klaudi)
Skandalet e Romës nga një i brendshëm
Perandori Klaud, i nënvlerësuar nga familja për shkak të belbëzimit dhe çalimit, rrëfen helmimet, intrigat dhe çmenduritë e dinastisë julio-klaudiane. Robert Graves e bën historinë e lashtë po aq tërheqëse sa një telenovelë. Seriali i BBC-së i vitit 1976 mbetet klasik.
- Rrëfim në vetën e parë
- Bazuar në historianët romakë
- Plot intriga dhe humor të errët
- Vazhdim: Claudius the God
- Autori
- Robert Graves
- Botuar
- 1934
- Epoka
- Roma e lashtë
#3 · Më i miri për Adhuruesit e misterit
The Name of the Rose (Emri i trëndafilit)
Mister mesjetar me thellësi
Në një manastir italian të vitit 1327, murgu françeskan Gulielmi i Baskervilit heton një seri vdekjesh misterioze. Umberto Eco përzien romanin policor me filozofi, teologji dhe historinë e librave. Është botuar edhe në shqip dhe u bë film me Sean Connery.
- Mister vrasjesh
- Debat filozofik e fetar
- Përkthyer në shqip
- Film dhe seri televizive
- Autori
- Umberto Eco
- Botuar
- 1980
- Epoka
- Italia, 1327
#4 · Më i miri për Lexuesit e letërsisë artistike
Wolf Hall
Anglia e Tudorëve nga brenda
Thomas Cromwell, djali i një farkëtari, ngjitet deri te këshilltari më i fuqishëm i Henrit VIII. Hilary Mantel e rrëfen historinë nga koka e tij, me një stil të pazakontë që kërkon vëmendje në faqet e para. Fitoi Booker Prize, ashtu si edhe vazhdimi i saj.
- Fitues i Booker Prize
- Pjesa e parë e një trilogjie
- Stil i veçantë rrëfimi
- Seri e BBC-së
- Autorja
- Hilary Mantel
- Botuar
- 2009
- Epoka
- Anglia, shekulli XVI
#5 · Më i miri për Klubet e leximit
All the Light We Cannot See (E gjithë drita që nuk e shohim)
Dy jetë në Luftën e Dytë Botërore
Një vajzë e verbër franceze dhe një djalë jetim gjerman, i talentuar me radiot, jetojnë luftën nga anë të kundërta derisa rrugët e tyre kryqëzohen në Saint-Malo. Kapitujt e shkurtër e bëjnë librin të lehtë për t'u lexuar. Fitoi Pulitzerin dhe u bë seri e Netflix-it.
- Fitues i Pulitzerit
- Kapituj shumë të shkurtër
- Dy rrëfime paralele
- Seri e Netflix-it
- Autori
- Anthony Doerr
- Botuar
- 2014
- Epoka
- Franca dhe Gjermania, 1930–1940
#6 · Më i miri për Kush do një epikë
The Pillars of the Earth (Shtyllat e tokës)
Faqe-kthyes në përmasa katedraleje
Në Anglinë e shekullit XII, një murator ëndërron të ndërtojë një katedrale, ndërsa luftërat civile dhe intrigat e kishës kërcënojnë gjithçka. Ken Follett ndërthur dhjetëra personazhe gjatë dekadave. Është i gjatë, por lexohet me shpejtësi.
- Sagë e gjatë me shumë personazhe
- Ndërtimi i një katedraleje
- Pjesë e serisë Kingsbridge
- Shumë popullor
- Autori
- Ken Follett
- Botuar
- 1989
- Epoka
- Anglia, shekulli XII
#7 · Më i miri për Dashamirët e klasikëve
The Leopard (Leopardi)
Një princ sheh fundin e botës së tij
Princi siçilian Don Fabricio sheh se si bashkimi i Italisë po i jep fund aristokracisë së tij. Giuseppe Tomasi di Lampedusa shkruan me melankoli dhe ironi për ndryshimin dhe kalimin e kohës. Filmi i Viskontit dhe seriali i ri i Netflix-it e kanë rikthyer në vëmendje.
- Klasik i letërsisë italiane
- Melankolik dhe ironik
- I shkurtër
- Film i Luchino Visconti-t
- Autori
- Giuseppe Tomasi di Lampedusa
- Botuar
- 1958
- Epoka
- Siçilia, vitet 1860
#8 · Më i miri për Lexuesit seriozë të letërsisë
Beloved (E dashura)
Një përballje e tmerrshme me skllavërinë
Pas luftës civile amerikane, Sethe, një grua që ka ikur nga skllavëria, jeton në Ohio e përndjekur nga fantazma e vajzës së saj. Toni Morrison e bazoi romanin në një histori të vërtetë. Fitoi Pulitzerin dhe është i vështirë, por i paharrueshëm.
- Fitues i Pulitzerit
- Bazuar në ngjarje të vërteta
- Elemente të mbinatyrshme
- Nobelistja Toni Morrison
- Autorja
- Toni Morrison
- Botuar
- 1987
- Epoka
- Ohio, vitet 1870
#9 · Më i miri për Kush do një libër më të shkurtër
Hamnet
Familja e Shekspirit, e rimenduar
Maggie O'Farrell imagjinon jetën e Agnes, gruas së Shekspirit, dhe vdekjen e djalit të tyre të vogël Hamnet nga murtaja. Libri është intim dhe poetik, dhe vetë Shekspiri mbetet gjithmonë në sfond. Është më i shkurtër se shumica e romaneve në këtë listë.
- Women's Prize for Fiction
- Rrëfim intim familjar
- Relativisht i shkurtër
- Përshtatur në film
- Autorja
- Maggie O'Farrell
- Botuar
- 2020
- Epoka
- Anglia, vitet 1580–1590
#10 · Më i miri për Dashamirët e aventurave të mëdha
Shōgun
Japonia feudale në shkallë të madhe
Një pilot anglez mbetet i bllokuar në Japoninë e vitit 1600 dhe tërhiqet në luftën për pushtet mes zotërve feudalë. James Clavell e mbështeti historinë te figura reale si William Adams. Seriali i ri i FX-it fitoi shumë çmime Emmy.
- Aventurë shumë e gjatë
- I frymëzuar nga ngjarje reale
- Kulturë dhe politikë japoneze
- Seri e shpërblyer me Emmy
- Autori
- James Clavell
- Botuar
- 1975
- Epoka
- Japonia, 1600
Si të zgjedhësh
Zgjidhni sipas epokës që ju intereson. Për rrethimet osmane dhe historinë shqiptare, Kështjella është vendi i natyrshëm për të nisur; nëse ju pëlqen, Kronikë në gur e Kadaresë rrëfen Gjirokastrën gjatë Luftës së Dytë Botërore. Për botën antike, Unë, Klaudi; për Mesjetën, Emri i trëndafilit ose Shtyllat e tokës; për shekullin XX, E gjithë drita që nuk e shohim.
Mendoni edhe për ritmin. Shtyllat e tokës dhe Shōgun janë sagë të gjata që lexohen me shpejtësi; Wolf Hall dhe Beloved kërkojnë më shumë vëmendje, por shpërblejnë më shumë. Nëse keni pak kohë, Kështjella, Leopardi dhe Hamnet janë më të shkurtrit.
Pyetje të shpeshta
Cili është romani historik më i mirë shqip?
+
Shumica e kritikëve përmendin Ismail Kadarenë. Kështjella, për një rrethim osman në shekullin XV, dhe Kronikë në gur, për Gjirokastrën gjatë luftës, janë më të njohurit dhe janë përkthyer gjerësisht.
Me cilin roman historik të filloj?
+
E gjithë drita që nuk e shohim dhe Shtyllat e tokës janë të lehta për t'u ndjekur dhe shumë popullore. Kështjella e Kadaresë është gjithashtu e shkurtër dhe tërheqëse.
A është Wolf Hall i vështirë për t'u lexuar?
+
Faqet e para mund të jenë sfiduese, sepse Mantel shpesh e quan Cromwellin thjesht "ai". Pasi mësoheni me stilin, libri rrjedh mirë dhe shumë lexues e konsiderojnë ndër më të mirët e shekullit XXI.
Cilat romane historike janë për Mesjetën?
+
Emri i trëndafilit, Shtyllat e tokës dhe Kështjella e Kadaresë janë tre zgjedhje të forta, secila me një qasje të ndryshme: mister, sagë familjare dhe luftë.
A bazohet Shōgun në një histori të vërtetë?
+
Pjesërisht. Personazhi kryesor bazohet te William Adams, një lundërtar anglez që arriti në Japoni në vitin 1600, dhe disa figura të tjera kanë modele reale, por shumë ngjarje janë të trilluara.
Cilat romane historike kanë fituar Pulitzerin?
+
Në këtë listë, Beloved e Toni Morrison dhe E gjithë drita që nuk e shohim e Anthony Doerr kanë fituar Pulitzerin për letërsi artistike.
Cili është ndryshimi mes romanit historik dhe librit të historisë?
+
Libri i historisë synon të shpjegojë ngjarjet bazuar në burime, ndërsa romani historik përdor një epokë reale si sfond dhe shton personazhe, dialogë dhe ndjenja të trilluara.
Nga Kështjella e Kadaresë te Japonia e Shōgun-it, këto romane tregojnë se e kaluara mund të jetë po aq tërheqëse sa çdo triller. Nisni me një epokë që ju intereson dhe lërini librat t'ju çojnë më tej.
Si e bëjmë kërkimin: Çdo produkt e krahasojmë sipas të njëjtave kritere, duke u mbështetur te dokumentacioni i prodhuesve, vlerësimet e pavarura dhe përvoja e përdoruesve, dhe e rishikojmë listën kur produktet ndryshojnë.
Shkruar nga
Redaksia e Rishikim
Renditje, vlerësime dhe udhëzues
Redaktorët tanë e hulumtojnë çdo shkrim nga dokumentacioni i prodhuesve, testet e pavarura dhe përvojat e përdoruesve, dhe e përditësojnë kur produktet ndryshojnë.
