Si të ulni faturën e rrymës dhe ngrohjes në shtëpi

Të ulësh faturën e rrymës nuk do të thotë të rrish në të ftohtë. Në shumicën e shtëpive në Kosovë dhe Shqipëri, ngrohja me rrymë, bojleri dhe pajisjet e vjetra harxhojnë më shumë sesa mendojmë, sidomos në muajt e dimrit kur fatura rritet ndjeshëm.

Ky udhëzues fillon nga ajo që e kontrolloni vetë: sa kilovat-orë harxhoni dhe ku shkojnë ato. Pastaj kalon te ngrohja, ajrosja, uji i ngrohtë dhe leximi i njehsorit. Është informacion i përgjithshëm, jo këshillë financiare; për kushtet e kontratës suaj pyetni furnizuesin.

Pse fatura e dimrit është kaq më e lartë?

Shumë familje ngrohen me rrymë: me radiatorë vaji, kaloriferë elektrikë, pompë nxehtësie ose sobë me rrymë. Kur harxhimi mujor rritet, rritet edhe fatura, dhe në Kosovë tarifa e rregulluar nga Zyra e Rregullatorit për Energji (ZRrE) e bën harxhimin mbi një prag mujor më të shtrenjtë për kilovat-orë.

Prandaj, çdo kilovat-orë që kurseni në dimër vlen më shumë. Shikoni faturën e fundit: sa kWh keni harxhuar, si ndahen sipas tarifës ditore dhe të natës, dhe a keni kaluar pragun e tarifës më të lartë. Kjo ju tregon ku duhet të përqendroheni.

Si të përfitoni nga tarifa e natës?

Shumë njehsorë matin veçmas rrymën e ditës dhe të natës, dhe rryma e natës zakonisht kushton më pak. Kontrolloni në faturë oraret e sakta të tarifës së ulët te furnizuesi juaj (KESCO në Kosovë, OSHEE në Shqipëri), sepse ato mund të ndryshojnë sipas stinës.

Lavatriçen, enëlarësen dhe ngrohjen e bojlerit mund t'i vendosni në orët e tarifës së ulët me një kohëmatës të thjeshtë ose me programimin e vetë pajisjes. Kjo nuk e ul harxhimin, por e ul çmimin që paguani për të.

Çdo kilovat-orë që kurseni në dimër vlen më shumë se në verë.

Sa gradë duhet të mbani në shtëpi?

Këshilltarët e energjisë në Evropë vlerësojnë zakonisht se çdo gradë më pak në dhomë kursen rreth gjashtë për qind të energjisë për ngrohje. Agjencia Federale Gjermane e Mjedisit rekomandon rreth 20 °C në dhomën e ndenjjes, rreth 18 °C në kuzhinë dhe rreth 17 °C në dhomën e gjumit.

Mos e ngrohni gjithë shtëpinë njësoj. Ngrohni dhomat ku rrini, mbyllni dyert drejt dhomave që nuk përdoren dhe uleni ngrohjen natën ose kur nuk jeni në shtëpi. Për fëmijë të vegjël dhe të moshuar, përshtateni temperaturën sipas nevojës.

• Mos i mbuloni radiatorët me divan, rroba ose perde të rënda.
• Mbyllni perdet dhe grilat në mbrëmje për ta mbajtur nxehtësinë brenda.
• Vendosni shirita izolues te dritaret dhe dyert që lënë ajër.
• Nëse keni ngrohje qendrore, hiqni ajrin nga radiatorët që gurgullojnë ose mbeten të ftohtë sipër.
• Te kondicioneri me pompë nxehtësie, pastroni filtrat rregullisht.

Si ta ajrosni shtëpinë pa humbur nxehtësi?

Dritarja e lënë gjysmë hapur gjithë ditën e nxjerr nxehtësinë dhe ftoh muret përreth, gjë që mund të sjellë lagështi dhe myk. Më mirë hapeni dritaren plotësisht për pesë deri në dhjetë minuta disa herë në ditë, me ngrohjen të ulur gjatë kësaj kohe.

Ajrosni sidomos pas dushit, gatimit dhe tharjes së rrobave brenda, kur lagështia është më e lartë.

Bojleri: harxhuesi që shpesh harrohet

Në shumë shtëpi uji i ngrohtë merret nga bojleri elektrik, i cili mund të jetë ndër pajisjet më të mëdha harxhuese. Dushet më të shkurtra dhe një dush me rrjedhje të kursyer e ulin harxhimin e ujit dhe të rrymës njëkohësisht.

Mos e mbani bojlerin në temperaturën maksimale nëse nuk ju duhet, dhe riparoni shpejt rubinetat që pikojnë ujë të ngrohtë. Nëse bojleri është i vjetër dhe ka gëlqere, pastrimi nga një mjeshtër mund ta përmirësojë punën e tij.

Si të harxhoni më pak rrymë me pajisjet?

Pajisjet e vjetra në stand-by mund të tërheqin rreth 15 vat secila, sipas Agjencisë Federale Gjermane të Mjedisit, dhe kjo mblidhet gjatë vitit. Një zgjatues me çelës ju lejon të fikni njëherësh televizorin, dekoderin dhe konsolën.

Frigoriferi dhe ngrirësi marrin rreth një të pestën e rrymës në një familje mesatare. Mbajeni frigoriferin rreth 7 °C dhe ngrirësin në −18 °C, shkrini akullin kur mblidhet dhe lini hapësirë pas tyre që të qarkullojë ajri.

• Zëvendësoni llambat e vjetra me LED.
• Lani rrobat në 30 ose 40 °C dhe vetëm me makinë të mbushur.
• Përdorni programet eco të lavatriçes dhe enëlarëses.
• Në kuzhinë, mbuloni tenxheret dhe zieni vetëm ujin që ju duhet.
• Për porcione të vogla, mikrovala ose friteza me ajër shpesh harxhojnë më pak se furra e madhe.
• Kur blini pajisje të re, shikoni etiketën e energjisë të BE-së.

Lexoni vetë njehsorin çdo muaj

Shënoni leximin e njehsorit në të njëjtën ditë çdo muaj dhe krahasojeni me faturën. Kështu dalloni shpejt nëse fatura është llogaritur me vlerësim apo nëse diçka në shtëpi po harxhon më shumë se zakonisht.

Nëse leximi në faturë nuk përputhet me njehsorin, kontaktoni furnizuesin dhe kërkoni korrigjim. Shënimet tuaja mujore janë prova më e mirë.

Çfarë mund të bëjnë qiramarrësit dhe pronarët?

Edhe kur jetoni me qira, mund të kurseni shumë me zakone, shirita izolues dhe orare të mençura të pajisjeve. Pronarët mund të shkojnë më tej me izolimin e fasadës dhe të tavanit, dritare të reja ose pompë nxehtësie. Herë pas here institucionet dhe donatorët hapin programe subvencionimi për efiçencë energjetike, prandaj pyesni komunën ose ministrinë përkatëse para se të filloni punimet.

Pyetje të shpeshta

Fatura më e ulët vjen nga dy gjëra: të harxhoni më pak dhe të paguani më lirë për atë që harxhoni. Ngrohni me mend, ajrosni shkurt, përdorni tarifën e natës, kujdesuni për bojlerin dhe lexoni njehsorin çdo muaj. Brenda një dimri do ta shihni vetë cilat ndryshime ia vlejnë.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.