Si të kurseni në shpenzimet për ushqim pa ngrënë më keq

Për shumë familje në Kosovë dhe Shqipëri, ushqimi merr një pjesë të madhe të buxhetit mujor, shpesh më të madhe se në vendet e Europës Perëndimore. Lajmi i mirë është se, ndryshe nga qiraja apo rryma, këtë shpenzim e vendosni ju çdo javë, para raftit të marketit.

Kursimet më të mëdha nuk vijnë nga dieta të rrepta apo nga gjuetia e kuponëve. Ato vijnë nga planifikimi, krahasimi i drejtë i çmimeve dhe hedhja e më pak ushqimit. Këshillat më poshtë janë informacion i përgjithshëm; zgjidhni ato që i përshtaten familjes suaj.

Sa shpenzoni realisht për ushqim çdo muaj?

Nuk mund ta ulni një faturë që nuk e keni matur. Mblidhni kuponët fiskalë ose shikoni pagesat me kartelë për dy-tre muajt e fundit dhe mblidhni gjithçka që shkon për ushqim: marketi, tregu, furra, kafet jashtë dhe blerjet e vogla në dyqanin e lagjes. Shumica befasohen nga totali.

Vendosni një buxhet javor ose mujor pak më të ulët se ajo shifër dhe kontrollojeni çdo javë. Një numër konkret i kthen qëllimet e paqarta në vendime para raftit.

Pse plani i vakteve kursen më shumë se çdo ofertë?

Kur e dini çfarë do të gatuani, blini vetëm atë që ju duhet dhe porositni më rrallë ushqim nga jashtë në mbrëmjet e lodhura. Filloni nga ajo që keni tashmë në frigorifer, në ngrirës dhe në qilar.

Zgjidhni receta që ndajnë përbërësit, që një tufë majdanozi apo një kuti kos të përdoren në disa gatime. Kuzhina tradicionale ndihmon: fasulja, groshët, pitet, supat dhe gjellët me perime janë të lira, ushqyese dhe ruhen mirë në ngrirës.

• Planifikoni pesë-gjashtë darka dhe lini një natë për mbetjet.
• Gatuani dyfish supa e gjellë dhe ngrini gjysmën.
• Planifikoni edhe drekën për punë, sepse sanduiçët e blerë mblidhen shpejt.
• Mbani një listë gatimesh të lira që i rrotulloni çdo javë.

Kursimet më të mëdha në ushqim vijnë nga planifikimi, jo nga privimi.

Si t'i bëni pazaret me listë dhe ta respektoni atë?

Marketet janë ndërtuar që të blini më shumë se sa keni planifikuar: ofertat në fund të korsive, 'merr dy, paguaj një' dhe ëmbëlsirat pranë arkës. Një listë e shkruar, e renditur sipas radhës së raftit në marketin tuaj, ju mban të përqendruar.

Shkoni më rrallë. Një blerje e madhe javore dhe një vizitë e shkurtër për perime të freskëta zakonisht kushtojnë më pak se blerjet e përditshme në dyqanin e lagjes. Dhe mos shkoni kurrë në market të uritur.

Si të krahasoni çmimin për kilogram?

Çmimi në raft tregon sa kushton paketa, por çmimi për kilogram ose litër tregon sa kushton vetë ushqimi. Kur marketi e shfaq këtë çmim, përdoreni; kur jo, bëni një llogari të shpejtë me telefon. Do të shihni se paketa e madhe nuk është gjithmonë më e lirë dhe se perimet e lira shpesh kushtojnë më pak se ato të paketuara.

Shikoni edhe raftet e sipërme dhe të poshtme: produktet më të shtrenjta zakonisht vendosen në lartësinë e syve.

Tregu apo marketi: ku është më lirë?

Për fruta dhe perime në sezon, tregu i gjelbër shpesh ofron çmime më të mira dhe mundësi pazari, sidomos në orët e fundit. Për produkte bazë si mielli, orizi, makaronat, vaji apo detergjentët, marketet e mëdha dhe markat e tyre vetjake janë shpesh më të lira.

Markat e marketit për produkte bazë zakonisht kanë cilësi të ngjashme me markat e njohura. Provoni një zëvendësim për çdo produkt; nëse familja preferon vërtet markën e njohur për diçka, mbajeni dhe kurseni te të tjerat.

Cilat zakone të tjera e ulin faturën e ushqimit?

Kur bazat janë në vend, këto zakone shtojnë kursimet pa i bërë vaktet më pak të shijshme.

• Blini fruta dhe perime në sezon, kur janë më të lira dhe më të shijshme.
• Përdorni perime të ngrira: mbahen me muaj dhe nuk hidhen.
• Hani më pak mish dhe përdorni fasule, thjerrëza dhe vezë si proteinë të lirë.
• Bëni turshi, ajvar ose reçel kur perimet dhe frutat janë më lirë, nëse keni kohë dhe vend.
• Blini me shumicë vetëm atë që e përdorni para se të prishet.
• Përdorni kartelat e besnikërisë vetëm për gjërat që i blini gjithsesi.
• Gatuani më shumë në shtëpi: ushqimet e gatshme kanë çmim shumë më të lartë.

Si të hidhni më pak ushqim dhe të kurseni para?

Ushqimi i hedhur janë para në kosh. Sipas Raportit të Indeksit të Mbetjeve Ushqimore 2021 të Programit të OKB-së për Mjedisin, familjet janë përgjegjëse për shumicën e mbetjeve ushqimore në botë, rreth 61 për qind të totalit.

Kuptoni datat në etiketë: 'përdoret deri më' ka të bëjë me sigurinë dhe duhet respektuar, ndërsa 'mirë para' ka të bëjë me cilësinë. Shumë ushqime janë ende në rregull pas saj nëse duken, mbajnë erë dhe kanë shije normale.

• Ruajeni ushqimin si duhet: jo çdo frutë e perime i përket frigoriferit.
• Vendosni produktet më të vjetra përpara.
• Ngrini bukën, mbetjet dhe bananet e pjekura para se të prishen.
• Mbani një kuti 'për t'u ngrënë së pari' në frigorifer.
• Ktheni mbetjet në supë, petulla, fërgesë ose salcë makaronash.

Pyetje të shpeshta

Fatura e ushqimit ulet me zakone të thjeshta: matni sa shpenzoni, planifikoni vaktet, blini me listë dhe hidhni më pak. Nuk keni nevojë të hani më keq; mjafton të blini më me mend.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.