Si të kurseni energji në shtëpi dhe ta ulni faturën e rrymës

Kur vjen fatura e dimrit, shumë familje në Kosovë dhe Shqipëri mendojnë njësoj: ku shkoi gjithë ajo rrymë? Në pjesën më të madhe të shtëpive në rajon ngrohja bëhet me rrymë, me kondicionerë, radiatorë elektrikë ose ngrohës me vaj, ndaj çdo shkallë e tepërt duket menjëherë në faturë. Lajmi i mirë është se kursimi më i madh nuk kërkon investime, por zakone.

Këtu i kalojmë dhomë pas dhome: fillojmë me ngrohjen, sepse aty shkon pjesa më e madhe e energjisë, pastaj uji i ngrohtë (bojleri), kuzhina, larja e rrobave, ndriçimi dhe pajisjet në gatishmëri.

Sa kurseni nëse e ulni ngrohjen një shkallë?

Temperatura e dhomës ndikon drejtpërdrejt në konsum. Një rregull i njohur nga këshilltarët gjermanë të energjisë thotë se çdo shkallë Celsius më pak kursen rreth gjashtë për qind të energjisë për ngrohje. Kalimi nga 22 në 20 gradë mezi ndihet me një triko, por gjatë gjithë dimrit bën diferencë.

Nuk duhet që çdo dhomë të jetë njësoj e ngrohtë. Rreth 20 gradë mjafton për dhomën e ndenjes, ndërsa dhomat e gjumit dhe korridori mund të jenë 16 deri 18 gradë. Ulni ngrohjen kur nuk jeni në shtëpi ose kur flini, por mos i lini dhomat të ftohen shumë, sepse muret e ftohta sjellin lagështi dhe myk.

Nëse ngroheni me kondicioner, mbajeni në modalitetin e ngrohjes me temperaturë të arsyeshme dhe pastroni filtrat rregullisht: filtri i pistë e detyron pajisjen të punojë më shumë. Mos e mbuloni radiatorin ose ngrohësin me mobilje dhe perde të gjata, mbyllni dyert mes dhomave të ngrohta dhe të ftohta dhe tërhiqni perdet kur errësohet. Nëse keni ngrohje qendrore dhe radiatori është i ftohtë sipër, ajrosja e tij e nxjerr ajrin e bllokuar.

Si ta ajrosni shtëpinë pa humbur nxehtësi?

Ajri i pastër është i nevojshëm për shëndetin dhe për të ulur lagështinë, por dritarja e lënë gjysmë e hapur gjithë ditën e shkarkon nxehtësinë dhe ndërron pak ajër. Më efikase është ajrosja e shkurtër dhe e plotë: hapni dritaret plotësisht për pak minuta, mundësisht në anë të kundërta të banesës që të krijohet rrymë ajri, pastaj mbyllini.

Disa ajrosje të shkurtra në ditë zakonisht mjaftojnë. Gjatë kësaj kohe fikni ose ulni ngrohësin, që të mos punojë kundër ajrit të ftohtë, dhe ndizeni sërish pas mbylljes.

Kursimi më i madh nuk kërkon investime, por disa zakone të qëndrueshme.

Ku ikën nxehtësia: dritaret, dyert dhe izolimi

Hapësirat rreth dritareve, dyerve dhe dyshemesë e nxjerrin ajrin e ngrohtë jashtë. Shiritat vetëngjitës për dritare, një furçë në fund të derës së hyrjes dhe një jastëk kundër rrymës janë të lira dhe të përshtatshme edhe për ata që jetojnë me qira, sepse hiqen lehtë.

Perdet e trasha, qilimat në dysheme dhe panelet reflektuese pas radiatorëve në muret e jashtme e pakësojnë humbjen e nxehtësisë. Për pronarët, izolimi i fasadës, i çatisë dhe dritaret me xham të dyfishtë janë projekte më të mëdha me kursime më të mëdha. Në shumë pallate të vjetra në Prishtinë, Tiranë apo Shkup fasada e paizoluar është shkaku kryesor i faturave të larta; një vlerësim profesional energjetik ju ndihmon të vendosni ku të filloni.

Bojleri dhe banja: sa harxhon uji i ngrohtë?

Ngrohja e ujit kërkon shumë energji, sidomos me bojler elektrik. Një dush i shkurtër harxhon shumë më pak ujë të ngrohtë se një vaskë, dhe një kokë dushi kursyese e ul rrjedhjen pa e bërë dushin të dobët.

Mbajeni dushin disa minuta, rregulloni rubinetat e ujit të ngrohtë që pikojnë dhe mos i shpëlani enët nën ujë të ngrohtë që rrjedh. Bojlerin mos e mbani ndezur pa nevojë gjithë ditën nëse e përdorni vetëm në orë të caktuara; një kohëmatës e bën këtë automatikisht. Mos e vendosni temperaturën shumë ulët: shumë udhëzime këshillojnë rreth 60 gradë për të kontrolluar bakteret.

Kuzhina: gatim më i zgjuar, më pak rrymë

Gatimi dhe frigoriferi punojnë çdo ditë, ndaj këtu kursimi kthehet vazhdimisht.

• Mbulojeni tenxheren me kapak: ushqimi ngrohet më shpejt.
• Përdorni tenxhere që përputhet me madhësinë e pllakës.
• Ziejeni në çajnik vetëm ujin që ju duhet për kafe ose çaj.
• Për porcione të vogla përdorni mikrovalën, air fryer-in ose tenxheren me presion në vend të furrës.
• Mos e ngrohni furrën paraprakisht kur receta nuk e kërkon dhe fikeni disa minuta më herët.
• Frigoriferi rreth 5 gradë, ngrirësi minus 18; më ftohtë do të thotë rrymë e humbur.
• Shkrijeni ngrirësin kur grumbullohet akull dhe mbani të pastra gomat e derës.
• Ndizeni pjatalarësen vetëm kur është plot, në programin eko.

A kursen larja e rrobave në 30 gradë?

Po. Pjesa më e madhe e energjisë së lavatriçes shkon për ngrohjen e ujit. Detergjentët e sotëm pastrojnë mirë në 30 ose 40 gradë për rrobat e përditshme; temperaturat e larta duhen vetëm për rroba shumë të ndotura, peshqirë ose çarçafë kur higjiena ka rëndësi.

Prisni derisa makina të mbushet, përdorni programin eko edhe pse zgjat më shumë dhe zgjidhni centrifugim të lartë që rrobat të dalin më të thata. Tharëset harxhojnë shumë rrymë, ndaj thajini rrobat në ballkon ose në tharëse rrobash sa herë të mundeni. Nëse përdorni tharëse, pastroni filtrin pas çdo cikli.

Ndriçimi dhe pajisjet në gatishmëri

Nëse keni ende llamba inkandeshente ose halogjene, zëvendësimi me LED është ndër ndryshimet më të lehta. LED-et përdorin rreth një të dhjetën e rrymës për të njëjtën dritë dhe zgjasin shumë herë më shumë. Fikni dritat në dhomat bosh dhe shfrytëzoni dritën e ditës.

Pajisjet në gatishmëri (standby) tërheqin pak rrymë gjatë gjithë kohës. Pajisjet e reja kanë konsum shumë të ulët në gatishmëri, por televizorët e vjetër, dekoderët, konzolat dhe karikuesit mund të mblidhen. Një zgjatues me çelës ju lejon ta fikni gjithë këndin e televizorit ose kompjuterit njëherësh. Kontrolloni më parë që ruteri ose pajisjet që duhet të qëndrojnë ndezur të mos fiken.

Si ta zbuloni se çfarë harxhon më shumë?

Lexoni njehsorin (sahatin e rrymës) një herë në javë për një muaj, që të shihni konsumin normal dhe kërcimet. Një matës energjie që futet në prizë tregon sa harxhon secila pajisje dhe shpesh zbulon fajtorin: një frigorifer i vjetër në bodrum ose një ngrohës i harruar.

Nëse tarifa juaj e rrymës shtrenjtohet pas një sasie të caktuar konsumi mujor, siç ndodh në disa tarifa në rajon, ndjekja e konsumit gjatë muajit ju ndihmon të qëndroni nën atë kufi. Kur një pajisje duhet ndërruar, krahasoni etiketat e energjisë dhe zgjidhni modelin më efikas që ju përshtatet. Më e madhe nuk do të thotë më mirë: frigoriferi ose televizori i tepërt harxhon më shumë çdo ditë.

Pyetje të shpeshta

Kursimi i energjisë në shtëpi vjen nga pak zakone të qëndrueshme: ngrohni me mend, ajrosni shkurt, lani në temperaturë më të ulët, gatuani me kapak dhe fikni pajisjet si duhet. Ndiqni konsumin, filloni nga konsumatorët më të mëdhenj dhe përmirësoni kur një pajisje ose llambë duhet ndërruar. Kursimi ditor duket i vogël, por në fund të vitit ndihet qartë.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.