Si të hapësh një klub leximi që nuk shuhet pas tre takimesh

Ideja për një klub leximi zakonisht lind në një bisedë me miqtë: "Pse nuk lexojmë të njëjtin libër dhe të takohemi për ta diskutuar?" Takimi i parë shkon mirë, i dyti pak më pak, dhe nga i treti gjysma e grupit nuk e ka hapur librin. Shumë klube shuhen sepse askush nuk u mor vesh që në fillim për çfarë ishte grupi.

Klubet që zgjasin me vite kanë disa themele të thjeshta të përbashkëta. Ky udhëzues i kalon një nga një, nga zgjedhja e anëtarëve deri te drejtimi i një bisede që njerëzit e presin me kënaqësi, qoftë në Prishtinë, Tiranë, Shkup apo në diasporë.

Çfarë lloj klubi leximi doni të keni?

Para se të ftoni dikë, sqarojeni qëllimin. A është një grup serioz letrar që gërmon në strukturë dhe tema, apo një mbrëmje shoqërore ku libri është pikënisje? Të dyja janë në rregull. Problemi fillon kur gjysma e dhomës do njërën dhe gjysma tjetrën.

Mendoni edhe për fokusin: vetëm letërsi artistike, apo edhe kujtime dhe libra joartistikë? Disa klube zgjedhin një temë, si klasikët, romanet policore, autorët shqiptarë ose letërsinë e përkthyer në shqip. Një identitet i qartë e bën më të lehtë zgjedhjen e librave dhe të njerëzve.

Shkruajeni qëllimin në një-dy fjali dhe ndajeni me çdo anëtar të ri. Ky pohim i shkurtër do të zgjidhë shumë mosmarrëveshje në të ardhmen.

Sa anëtarë duhet të ketë një klub leximi?

Shumica e grupeve që zgjasin kanë diku mes gjashtë dhe dymbëdhjetë anëtarësh. Me më pak se gjashtë, dy mungesa mjaftojnë për ta anuluar takimin. Me më shumë se dymbëdhjetë, njerëzit më të heshtur nuk arrijnë të flasin.

Meqë jo të gjithë vijnë çdo herë, ftesa për tetë deri në dhjetë veta zakonisht sjell pesë deri në tetë në mbrëmjen e takimit. Nëse interesi rritet më shumë, më mirë hapni një klub të dytë sesa ta lini njërin të fryhet.

Përzierja ka rëndësi sa edhe numri. Një kombinim miqsh të ngushtë dhe të njohurish më të reja sjell pikëpamje të freskëta dhe e mban atmosferën të ngrohtë.

Librat që u pëlqejnë të gjithëve shpesh sjellin bisedat më të shkurtra.

Si zgjidhen librat në një klub leximi?

Këtu shumë klube pengohen. Një sistem i drejtë dhe i parashikueshëm nuk e lë një personalitet të fortë të vendosë për çdo libër.

Librat e mirë për diskutim kanë diçka për të debatuar: personazhe të ndërlikuar, dilema morale, strukturë të pazakontë ose një fund që i ndan lexuesit. Librat që thjesht u pëlqejnë të gjithëve shpesh sjellin biseda të shkurtra.

• Zgjedhja me radhë: secili anëtar zgjedh kur i vjen radha.
• Nikoqiri i radhës propozon tre tituj dhe grupi voton.
• Një listë e përbashkët propozimesh nga e cila zgjidhni.
• Kontrolloni gjatësinë dhe gjetjen e librit: në shqip jo çdo titull gjendet lehtë në librari apo bibliotekë, dhe librat që mezi gjenden bëjnë që njerëzit të mungojnë.
• Përzieni zhanret dhe zërat gjatë vitit, përfshirë autorë vendas dhe të huaj.

Sa shpesh dhe sa gjatë duhet të takoheni?

Një herë në muaj është ritmi më i zakonshëm, dhe me arsye. U jep të rriturve të zënë kohë ta mbarojnë një libër me gjatësi mesatare pa nxitim. Çdo gjashtë javë funksionon për libra më të gjatë ose më të rëndë.

Caktoni një datë të rregullt, si e marta e dytë e çdo muaji, që takimi të bëhet rutinë. Planifikoni rreth një orë e gjysmë deri në dy orë: pak kohë për t'u takuar shoqërisht, pastaj diskutim i përqendruar. Fillimi dhe mbarimi në kohë tregon respekt për mbrëmjen e secilit.

Ku të takoheni: në shtëpi, në kafene apo online?

Takimi me radhë në shtëpitë e anëtarëve është tradicional dhe afron njerëzit, por i vë nikoqirët nën presion. Mbajeni mikpritjen të thjeshtë, me pije dhe diçka të lehtë, jo me darkë të plotë, që askush të mos ndihet në garë.

Kafenetë e qeta, sallat e bibliotekave dhe qendrat kulturore janë zgjedhje neutrale. Në Kosovë e Shqipëri ka edhe librari me kafene që mirëpresin grupe të vogla. Klubet online u përshtaten miqve në qytete të ndryshme dhe sidomos diasporës: një grup mund të bashkojë lexues në Prishtinë, Zürich dhe Londër. Një model i përzier, ku disa lidhen me video, e mban grupin bashkë kur dikush shpërngulet.

Si drejtohet një diskutim i mirë për librin?

Çdo takim përfiton nga një moderator, shpesh personi që zgjodhi librin. Detyra e tij nuk është të mbajë leksion, por ta hapë bisedën, ta mbajë në lëvizje dhe t'u bëjë vend më të heshturve.

Filloni me një pyetje të lehtë, si një fjalë për përshtypjen ose një notë nga një deri në dhjetë. Pastaj kaloni te pyetje më të thella dhe të hapura: si e kuptuat zgjedhjen e personazhit kryesor, cila skenë ju mbeti në mendje, a ishte fundi i merituar, çfarë do të ndryshonit?

Bini dakord për disa rregulla të buta. Mosmarrëveshja është e mirëpritur, sulmet personale jo. Lëreni secilin të mbarojë mendimin. Dhe vendosni paraprakisht nëse lejohen zbulimet e fundit, sepse jo të gjithë e kanë mbaruar librin.

Si ta mbani klubin gjallë për vite?

Jetëgjatësia vjen nga ritmi dhe pak larmi. Ndani punën, që mikpritja dhe organizimi të mos bien mbi një person. Një grup i thjeshtë në Viber, WhatsApp apo me email mjafton për datat, librat dhe kujtesat.

Herë pas here sillni diçka të re: shikoni bashkë një film të bazuar në libër, vizitoni një vend që përmendet në libër, ftoni një autor vendas, ose mbani një takim vjetor ku secili sjell librin më të mirë të vitit. Një herë në vit flisni hapur për çfarë funksionon dhe çfarë jo.

Së fundi, mirëpritni edhe ata që nuk e mbaruan librin. Një klub ku ndihen mirë vetëm ata që e mbaruan do të tkurret ngadalë. Nëse dikush lexoi gjysmën, mendimi i tij për atë gjysmë vlen.

Pyetje të shpeshta

Një klub leximi që zgjat ndërtohet mbi marrëveshje të thjeshta: një qëllim i përbashkët, një numër i përballueshëm anëtarësh, një orar i rregullt dhe një mënyrë e drejtë për të zgjedhur librat. Vendosini këto që në fillim, mbajeni mikpritjen të lehtë dhe bisedën të hapur, dhe grupi juaj mund të bëhet një nga mbrëmjet më të sigurta në kalendarin e secilit.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.