Çfarë është NFC dhe pse telefoni juaj paguan me një prekje

NFC (Near Field Communication, komunikim në fushë të afërt) është teknologjia që lejon telefonin të shkëmbejë të dhëna me një pajisje tjetër vetëm kur i afroni në pak centimetra. Kur në një dyqan në Prishtinë, Tiranë apo Shkup e afroni kartelën ose telefonin te POS-i pa e futur në të, pikërisht NFC po punon.

Shumica e telefonave të sotëm e kanë çipin NFC, shpesh të aktivizuar që nga fabrika. Më poshtë shpjegojmë si funksionon, për çfarë përdoret në jetën e përditshme, si dallon nga Bluetooth-i dhe RFID-ja, dhe nëse ka arsye të shqetësoheni për sigurinë.

Si funksionon NFC në praktikë?

Baza është induksioni magnetik. Pajisja që dërgon sinjalin krijon një fushë të vogël magnetike në frekuencën 13,56 MHz. Kur një antenë e dytë NFC hyn në këtë fushë, zakonisht brenda rreth 4 centimetrave, në të krijohet rrymë dhe të dyja pajisjet fillojnë të komunikojnë.

Fusha dobësohet shumë shpejt me largësinë. Kjo nuk është mangësi, por qëllim: pajisjet duhet t'i afroni me vetëdije, ndaj lidhjet e rastësishme janë të pagjasë.

NFC është degë e teknologjisë RFID dhe standardizohet nga organet ndërkombëtare dhe NFC Forum, një grupim i industrisë i themeluar më 2004 që certifikon pajisjet, në mënyrë që telefonat, lexuesit dhe etiketat e prodhuesve të ndryshëm të punojnë bashkë.

Cilat janë tri mënyrat e punës së NFC-së?

I njëjti çip mund të bëjë punë shumë të ndryshme, sepse çdo përdorim i takon njërës prej këtyre tri mënyrave:

• Imitimi i kartelës: telefoni ose ora sillet si kartelë pa kontakt, prandaj POS-i, porta e biletave apo lexuesi i derës e trajton si të tillë.
• Lexim dhe shkrim: telefoni lexon ose shkruan të dhëna në një etiketë pasive NFC, si një ngjitëse apo poster.
• Komunikim mes dy pajisjeve: dy pajisje me energji shkëmbejnë të dhëna drejtpërdrejt, për shembull për të nisur çiftimin me Bluetooth.

Me një prekje të vetme, telefoni bëhet kuletë, biletë dhe çelës.

Ku e përdorni NFC-në çdo ditë?

Përdorimi më i njohur është pagesa. Kur e afroni telefonin te terminali, çipi i dërgon lexuesit një token pagese njëpërdorimësh. Numri i vërtetë i kartelës nuk i jepet dyqanit, gjë që e bën pagesën me telefon të sigurt. Nëse banka juaj në Kosovë, Shqipëri apo Maqedoni të Veriut e mbështet pagesën me telefon, varet nga banka dhe nga portofoli digjital që përdorni, ndaj ia vlen ta pyesni.

Përtej pagesave, NFC gjendet në shumë vende të tjera:

• Kartelat bankare pa kontakt: e njëjta teknologji në kartelën Visa ose Mastercard në kuletë.
• Qasja në ndërtesa: kartelat e zyrës, çelësat e dhomave të hotelit dhe disa çelësa digjitalë të veturave.
• Çiftimi: prekni telefonin te kufjet, altoparlantët ose printeri i përshtatshëm dhe lidheni pa menu.
• Dokumentet e identitetit: shumë telefona mund të lexojnë çipin e pasaportave biometrike për verifikim zyrtar.
• Etiketat inteligjente: ngjitëse që hapin një faqe interneti, ndajnë fjalëkalimin e Wi-Fi-së ose nisin një shkurtore në telefon.
• Transporti publik: në qytetet evropiane ku jeton diaspora, hyrja me telefon ose kartelë pa kontakt është tashmë e zakonshme.

Çfarë është një etiketë NFC dhe çfarë mund të bëni me të?

Etiketa NFC është një çip i vogël me antenë, shpesh brenda një ngjitëseje, varëseje çelësash ose kartele. Nuk ka bateri: kur telefoni afrohet, fusha e tij e ushqen etiketën aq sa ajo të kthejë të dhënat që ruan.

Etiketat mbajnë pak të dhëna, nga disa dhjetëra bajtë deri në disa kilobajtë, mjaftueshëm për një adresë interneti, një tekst të shkurtër ose një varg udhëzimesh. Etiketat bosh janë të lira dhe mund t'i programoni me telefon: për shembull, telefoni kalon në heshtje kur e vendosni pranë shtratit, ose mysafirët lidhen me Wi-Fi-në e shtëpisë pa ua shkruar fjalëkalimin. Pas shkrimit, etiketa mund të kyçet që askush të mos e ndryshojë.

Sa ndryshon NFC nga Bluetooth-i dhe RFID-ja?

Bluetooth-i mbulon disa metra dhe transferon vazhdimisht sasi më të mëdha të dhënash, ndaj përdoret për muzikë. NFC mbulon pak centimetra, transferon ngadalë (nga 106 deri në 848 kilobit në sekondë) dhe lidhet pothuajse menjëherë. Prandaj shpesh punojnë bashkë: NFC e nis lidhjen me një prekje, pastaj Bluetooth-i ose Wi-Fi merr përsipër punën e rëndë.

RFID është familja më e gjerë. Disa sisteme RFID, si në magazina ose në pagesat e rrugëve, lexojnë etiketa nga disa metra larg dhe në frekuenca të tjera. NFC është një nëngrup me rreze të shkurtër, i projektuar që pajisjet e konsumatorit të lexojnë etiketa dhe të sillen vetë si etiketa.

A është e rrezikshme ta mbani NFC-në të ndezur?

Në përgjithësi, jo. Rrezja shumë e shkurtër e bën të vështirë leximin e telefonit tuaj pa e vënë re, ndërsa pagesat kanë disa shtresa mbrojtjeje: përdorin tokenizim, pra numri i vërtetë i kartelës nuk dërgohet, dhe shumica e telefonave kërkojnë zhbllokim, gjurmë gishti ose njohje fytyre para se pagesa të kryhet.

Vetë standardi NFC nuk i enkripton të dhënat, kështu që siguria varet nga aplikacioni ose shërbimi. Studiuesit kanë treguar sulme me rele, ku dy pajisje e zgjasin distancën mes kartelës dhe lexuesit, por këto janë të ndërlikuara dhe të rralla në praktikë. Disa zakone ndihmojnë: mbajeni telefonin të kyçur, aktivizoni konfirmimin e pagesës dhe kini kujdes me etiketat e panjohura në vende publike, sepse mund të hapin faqe mashtruese. Telefoni zakonisht pyet para se të hapë një lidhje nga etiketa.

Nëse nuk e përdorni fare NFC-në, fikja nuk dëmton, por nuk ka arsye të fortë sigurie për ta bërë.

Si ta ndizni ose fikni NFC-në?

Në shumicën e telefonave Android hapni Cilësimet, shkoni te lidhjet ose pajisjet e lidhura dhe aktivizoni NFC-në, ose shtoni pllakën NFC te paneli i cilësimeve të shpejta. Në iPhone nuk ka çelës për NFC: është gjithmonë në dispozicion për pagesa dhe lexim etiketash dhe aktivizohet vetëm kur duhet. Shumë telefona duhet të jenë të zhbllokuar, me ekran të ndezur, që çipi të përgjigjet.

Për të gjetur ku ndodhet antena, shikoni manualin e telefonit. Zakonisht është në pjesën e sipërme ose në mes të anës së pasme, dhe një mbulesë e trashë metalike mund ta bllokojë sinjalin.

Pyetje të shpeshta

NFC e bën punën pa zhurmë: e kthen telefonin në kuletë, biletë dhe çelës dhe ju kursen menytë e ndërlikuara të çiftimit. Mbajeni telefonin të kyçur, konfirmoni pagesat me gjurmë gishti ose fytyrë dhe përdoreni me qetësi.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.