Renditje · Kulturë
Vëllimet më të mira me poezi të të gjitha kohëve
Dhjetë libra poezie që ia vlen t'i keni në raft, nga Migjeni dhe Naimi te Baudelaire, Shakespeare dhe Rilke, me autorin, vitin dhe ku t'ia nisni.
Redaksia e RishikimRenditje, vlerësime dhe udhëzues 5 min lexim
Gjeneruar me AIVëllimet më të mira me poezi lexohen jo një herë, por gjatë gjithë jetës: një varg që në shkollë dukej i vështirë, papritur bëhet i qartë në një moment dashurie, humbjeje ose zemërimi. Për lexuesin shqiptar, kjo listë nis nga dy poetë që i njohim që nga bankat e shkollës dhe vazhdon me klasikët botërorë që janë përkthyer e ripërkthyer në shqip.
Si i renditëm? Krahasuam listat e kritikëve dhe të universiteteve, programet e letërsisë në Kosovë dhe Shqipëri dhe ndikimin e secilit libër te poetët e mëvonshëm. Zgjodhëm vëllime që lexohen ende, që mund të gjenden në botime të sotme dhe që përfaqësojnë gjuhë dhe epoka të ndryshme.
Me një shikim
#1 · Më i miri për Kush do ta njohë poezinë moderne shqipe
Vargjet e lira
Zëri më i fuqishëm i poezisë moderne shqipe
Migjeni (Millosh Gjergj Nikolla) shkroi për varfërinë, padrejtësinë dhe dëshirën për një jetë tjetër në Shqipërinë e viteve 1930, me një zë që ende tingëllon i freskët. Botimi i parë i vitit 1936 u ndalua nga censura, dhe vëllimi doli i plotë në vitin 1944, pas vdekjes së poetit të ri. Poezi si "Kënga e të mjerëve" mësohen ende në shkolla.
- Poezi shoqërore dhe revoltë
- Vargu i lirë në poezinë shqipe
- Botim i parë i censuruar
- Pjesë e programit shkollor
- Poeti
- Migjeni
- Botimi i plotë
- 1944
- Gjuha
- Shqip
#2 · Më i miri për Lexuesit e romantizmit të errët
Les Fleurs du mal (Lulet e së keqes)
Lindja e poezisë moderne
Vëllimi i Charles Baudelaire lëviz mes bukurisë dhe kalbjes, jetës së qytetit dhe melankolisë, në vargje të punuara me kujdes. Botimi i parë solli një gjyq për fyerje të moralit publik dhe gjashtë poezi u ndaluan. Ndikoi fuqishëm te simbolistët dhe te poezia moderne në gjithë Evropën.
- Poezi për Parisin dhe melankolinë
- Poezi të ndaluara dhe gjyq i famshëm
- Ndikoi te simbolistët
- Ka përkthime në shqip
- Poeti
- Charles Baudelaire
- Botimi i parë
- 1857
- Gjuha
- Frëngjisht
#3 · Më i miri për Lexuesit e poezisë së dashurisë
Sonetet e Shakespeare
Themeli i poezisë së dashurisë
154 sonetet e Shakespeare, të shtypura më 1609, flasin për dashurinë, bukurinë, kohën dhe xhelozinë; shumë u drejtohen një të riu dhe një "zonje të zeshkët" misterioze. Vargje nga Soneti 18 dhe Soneti 116 janë ndër më të cituarat në botë. Çdo poezi është e shkurtër, ndaj vëllimi lexohet me copa.
- 154 sonete
- Soneti 18 dhe Soneti 116
- Tema dashurie dhe kohe
- Poezi të shkurtra e të cituara shpesh
- Poeti
- William Shakespeare
- Botimi i parë
- 1609
- Gjuha
- Anglisht
#4 · Më i miri për Lexuesit që duan të reflektojnë
Elegjitë e Duinos (Duineser Elegien)
Meditimet e thella të Rilkes
Dhjetë elegjitë e Rainer Maria Rilkes pyesin çfarë do të thotë të jesh njeri përballë dashurisë, humbjes dhe vdekjes, dhe hapen me pyetjen e famshme se kush do ta dëgjonte mes engjëjve. I nisi më 1912 dhe i përfundoi në një shpërthim krijues më 1922. Kërkojnë durim, por shpërblejnë shumë.
- Dhjetë elegji të gjata
- Tema vdekshmërie dhe kuptimi
- Kryevepër e poezisë gjermane
- Shumë përkthime
- Poeti
- Rainer Maria Rilke
- Botimi i parë
- 1923
- Gjuha
- Gjermanisht
#5 · Më i miri për Kush do rrënjët e letërsisë shqipe
Bagëti e Bujqësi
Kënga e Rilindjes për atdheun
Poema e Naim Frashërit, e botuar në Bukuresht në vitin 1886, i këndon jetës së barinjve dhe bujqve dhe bukurisë së natyrës shqiptare, si një thirrje për dashurinë ndaj vendit. Hapja "O malet' e Shqipërisë..." njihet nga shumë shqiptarë përmendësh. Është tekst themelor i Rilindjes Kombëtare.
- Poemë baritore e Rilindjes
- Natyra dhe atdheu si tema
- Botuar jashtë vendit më 1886
- Vargje që mësohen përmendësh
- Poeti
- Naim Frashëri
- Botimi i parë
- 1886
- Gjuha
- Shqip
#6 · Më i miri për Lexuesit romantikë
Twenty Love Poems and a Song of Despair
I ri, i pasionuar dhe sensual
Pablo Neruda ishte ende i ri kur botoi këtë vëllim, i cili u bë një nga librat me poezi më të shitur në spanjisht. Poezitë e lidhin dëshirën dhe humbjen me detin, pyjet dhe peizazhin kilian. Neruda më vonë fitoi çmimin Nobel për letërsi.
- Poezi klasike dashurie në spanjisht
- Natyra dhe dëshira të ndërthurura
- Poezi të shkurtra e të paharrueshme
- Botime dygjuhëshe të shumta
- Poeti
- Pablo Neruda
- Botimi i parë
- 1924
- Gjuha
- Spanjisht
#7 · Më i miri për Fillestarët
Poezitë e plota të Emily Dickinson
Poezi të shkurtra me thellësi të madhe
Emily Dickinson shkroi gati 1.800 poezi, shumicën të pabotuara gjatë jetës, me viza, rima të përafërta dhe imazhe të ngjeshura. Poezi si "Because I could not stop for Death" dhe "Hope is the thing with feathers" fusin ide të mëdha në pak vargje. Një botim i plotë tregon gjithë shtrirjen e veprës së saj.
- Gati 1.800 poezi të shkurtra
- Viza dhe rima të veçanta
- Tema vdekjeje, natyre dhe besimi
- Lexohen lehtë me doza të vogla
- Poetja
- Emily Dickinson
- Shkruar
- Kryesisht 1850–1880
- Gjuha
- Anglisht
#8 · Më i miri për Kush i do poezitë e mëdha e të hapura
Leaves of Grass (Fije bari)
Zëri i madh poetik i Amerikës
Walt Whitman e botoi vetë Leaves of Grass më 1855 dhe vazhdoi ta rishikonte e ta zgjeronte gjatë gjithë jetës. Vargjet e gjata e të lira i këndojnë trupit, demokracisë dhe njerëzve të zakonshëm, sidomos në "Kënga e vetvetes". E ndryshoi tingullin e poezisë në anglisht.
- "Kënga e vetvetes"
- Pionier i vargut të lirë
- Rishikuar për dekada
- Festë e jetës së përditshme
- Poeti
- Walt Whitman
- Botimi i parë
- 1855
- Gjuha
- Anglisht
#9 · Më i miri për Lexuesit e poezisë rrëfimtare
Ariel
Poezitë e fundit, të ashpra të Plath
I botuar pas vdekjes së Sylvia Plath në vitin 1963, Ariel përmban "Daddy", "Lady Lazarus" dhe "Tulips", të shkruara me energji të fortë dhe kontroll. Poezitë janë të drejtpërdrejta, të sakta dhe shpesh me humor të zymtë. Një botim i mëvonshëm i rikthen renditjen që kishte menduar vetë Plath.
- "Daddy" dhe "Lady Lazarus"
- Botuar pas vdekjes
- Ekziston botimi i rikthyer
- Imazhe intensive
- Poetja
- Sylvia Plath
- Botimi i parë
- 1965
- Gjuha
- Anglisht
#10 · Më i miri për Kush mëson gjermanisht ose do këngën
Buch der Lieder (Libri i këngëve)
Këngëtorja e romantizmit gjerman
Libri i Heinrich Heines përzien mallin romantik me ironinë, dhe shumë nga poezitë u bënë këngë të njohura nga Schubert dhe Schumann. Përfshin poezinë për Loreleien në Rin. Vargu i thjeshtë si këngë e bën pikë të mirë hyrjeje në poezinë gjermane.
- Përfshin poezinë Lorelei
- Muzikuar nga Schumann dhe Schubert
- Romantik dhe ironik
- Gjermanisht e kuptueshme
- Poeti
- Heinrich Heine
- Botimi i parë
- 1827
- Gjuha
- Gjermanisht
Si të zgjedhësh
Filloni nga ajo që ju prek. Nëse kërkoni zemërimin dhe dhembshurinë shoqërore, Migjeni është i pakapërcyeshëm. Për natyrën dhe atdheun, Naim Frashëri. Për dashurinë, sonetet e Shakespeare ose Neruda. Nëse doni poezi që ju bën të mendoni gjatë, Rilke dhe Dickinson.
Për klasikët e huaj, kërkoni një përkthim të mirë në shqip ose një botim dygjuhësh, që t'i shihni vargjet edhe në origjinal. Lexoni pak poezi njëherësh, ngadalë dhe me zë. Shumë nga këta libra gjenden në libraritë e Prishtinës, Tiranës dhe Shkupit, ndërsa veprat e Migjenit dhe të Naimit janë edhe në bibliotekat shkollore.
Pyetje të shpeshta
Cili është libri më i mirë me poezi për fillestarë?
+
Poezitë e Migjenit dhe një përzgjedhje nga Emily Dickinson janë fillim i mirë, sepse janë të shkurtra, të drejtpërdrejta dhe me ritëm. Neruda me poezitë e dashurisë është gjithashtu zgjedhje e shpeshtë si libri i parë me poezi.
Pse u ndalua Vargjet e lira e Migjenit?
+
Botimi i vitit 1936 u ndalua nga censura e kohës, sepse poezitë kritikonin varfërinë dhe padrejtësinë shoqërore dhe disa u konsideruan fyese. Vëllimi u botua në vitin 1944, pas vdekjes së Migjenit në vitin 1938.
Për çfarë flet Bagëti e Bujqësi?
+
Poema e Naim Frashërit i këndon jetës së barinjve dhe bujqve dhe natyrës shqiptare, me mall për atdheun. U botua në Bukuresht në vitin 1886 dhe është ndër tekstet më të rëndësishme të Rilindjes Kombëtare.
Cili është vëllimi më i famshëm me poezi në botë?
+
Sonetet e Shakespeare dhe Leaves of Grass e Whitman janë ndër më të famshmit në anglisht, ndërsa Les Fleurs du mal e Baudelaire zë të njëjtin vend në letërsinë franceze.
Pse u ndalua Les Fleurs du mal?
+
Kur u botua në vitin 1857, Baudelaire dhe botuesi i tij u gjykuan për fyerje të moralit publik dhe gjashtë poezi u urdhëruan të hiqeshin. Ndalimi i tyre u hoq zyrtarisht vetëm në vitin 1949.
Si duhet lexuar një libër me poezi?
+
Lexoni pak poezi njëherësh, ngadalë dhe mundësisht me zë. Rikthehuni te të preferuarat, vini re ritmin dhe imazhet, dhe për veprat e vjetra ose të përkthyera përdorni shënimet dhe parathëniet.
Nëse do të nisni me një libër, merrni Migjenin: është i shkurtër, i fortë dhe flet ende për ne. Pastaj kaloni te një klasik i huaj, Baudelaire ose Shakespeare, dhe do të shihni sa afër janë këta poetë, pavarësisht shekujve dhe gjuhëve që i ndajnë.
Si e bëjmë kërkimin: Çdo produkt e krahasojmë sipas të njëjtave kritere, duke u mbështetur te dokumentacioni i prodhuesve, vlerësimet e pavarura dhe përvoja e përdoruesve, dhe e rishikojmë listën kur produktet ndryshojnë.
Shkruar nga
Redaksia e Rishikim
Renditje, vlerësime dhe udhëzues
Redaktorët tanë e hulumtojnë çdo shkrim nga dokumentacioni i prodhuesve, testet e pavarura dhe përvojat e përdoruesve, dhe e përditësojnë kur produktet ndryshojnë.
