Si ruhet kafja kokërr që të mbajë aromën: enët, vendi dhe ngrirja

Kafeja është pjesë e përditshmërisë në Kosovë dhe Shqipëri, nga makiatoja në lokal deri te kafja turke në xhezve. Gjithnjë e më shumë njerëz blejnë kafe kokërr për ta bluar në shtëpi, por shpesh e mbajnë në kavanoz qelqi mbi raft ose në frigorifer, dhe pas dy javësh ajo ka humbur aromën.

Kafja e sapopjekur është plot me përbërës aromatikë dhe dioksid karboni, të cilët fillojnë të zbehen që nga dita e pjekjes. Ruajtja e mirë nuk e ndal këtë proces, por e ngadalëson shumë. Ky udhëzues shpjegon çfarë e prish kafen, ku dhe në çfarë ene ta mbani, kur ka kuptim ngrirësi dhe sa kohë zgjat freskia.

Pse kafja humbet aromën?

Kafja e pjekur ka katër armiq: ajrin, lagështinë, nxehtësinë dhe dritën. Oksigjeni reagon me vajrat dhe përbërësit aromatikë, e zbeh shijen dhe në fund i jep një shije të sheshtë si karton. Nxehtësia i përshpejton këto reaksione, drita, sidomos ajo e diellit, e dëmton më tej aromën. Lagështia është problem sepse kafja thith ujë dhe erëra nga ajri përreth.

Kafja e vjetër nuk është e rrezikshme si qumështi i prishur. Thjesht ka shije më të dobët, më të hidhur dhe më pak të pasur. Përjashtim bëjnë kokrrat që janë lagur dhe kanë myk: ato duhen hedhur.

Rregullat bazë për ta ruajtur kafen kokërr

Rregulli i shkurtër është: kokrrat të plota, të mbyllura, në errësirë, në vend të freskët e të thatë. Disa zakone i mbulojnë pothuajse të gjitha rastet.

• Përdorni enë hermetike e të errët: qeramikë, inoks ose qelq të ngjyrosur me kapak që mbyll mirë.
• Mbajeni në dollap të freskët e të errët, larg furrës, pjatalarëses, kazanit të ujit dhe dritares me diell.
• Mos e vendosni mbi makinën e ekspresit, sepse ajo nxehet.
• Blini sasi më të vogla, afërsisht sa konsumoni për një deri dy javë.
• Mbajini kokrrat të plota dhe bluajini pak para përgatitjes.
• Mbylleni enën menjëherë pasi të keni marrë dozën.

Ruajtja e mirë nuk e ndal plakjen e kafes, por e ngadalëson shumë.

A mjafton qesja origjinale e kafes?

Shpesh po. Shumë qese të kafes së specializuar janë prej materiali me disa shtresa që nuk lë dritën të kalojë dhe kanë valvul njëdrejtimëshe. Valvula e lë dioksidin e karbonit të dalë pa lënë ajrin të hyjë, ndërsa zinxhiri ose teli e mbyll qesen. Nëse qesja juaj i ka këto, shtrydhni ajrin, mbylleni mirë dhe mbajeni në dollap.

Qeset e holla prej letre, kavanozët e tejdukshëm dhe paketimet pa mundësi rimbylljeje janë tjetër gjë. Kalojeni kafen në një enë të mirë hermetike. Kavanozët e qelqit të pastër duken bukur në banak, por lënë dritën të hyjë, prandaj nëse i përdorni, mbajini brenda dollapit.

A duhet mbajtur kafja në frigorifer?

Për përdorim të përditshëm, frigoriferi zakonisht nuk është vend i mirë. Është i lagësht, plot me erëra ushqimesh që kafja i thith me lehtësi, dhe sa herë e nxirrni enën e ftohtë, lagështia mund të kondensohet mbi kokrra. Një enë e mbyllur në temperaturë dhome funksionon më mirë për kafen që e mbaroni brenda dy javësh.

Gjatë verës së nxehtë, kur në kuzhinë nuk ka asnjë dollap të freskët, një enë vërtet hermetike në frigorifer mund të jetë kompromis i arsyeshëm. Merrni vetëm sa ju duhet dhe mbylleni shpejt.

Si ngrihet kafja pa e prishur?

Ngrirja është mënyra më e mirë për ta mbajtur kafen më gjatë, nëse bëhet me kujdes. I ftohti e ngadalëson shumë vjetrimin, dhe kokrrat e plota mund ta ruajnë shijen e mirë për disa muaj. Rreziku është kondensimi, kur kokrrat e ftohta takojnë ajrin e ngrohtë.

Zgjidhja është ngrirja në porcione të vogla, që të mos hapni kurrë një qese të madhe vazhdimisht.

• Ndani kokrrat në qese ose kavanozë hermetikë, secili me kafe për disa ditë deri një javë.
• Nxirrni sa më shumë ajër, ose përdorni qese me vakum.
• Ngrijini pak pasi kokrrat kanë pushuar pas pjekjes, jo kur janë tashmë të vjetra.
• Nxirrni një porcion në një kohë dhe lëreni të arrijë temperaturën e dhomës para se ta hapni.
• Mos i ktheni kokrrat e shkrira sërish në ngrirës.
• Shumë mullinj shtëpiakë i bluajnë kokrrat edhe të ngrira; nëse i juaji ka vështirësi, lërini të ngrohen pak.

Sa kohë mbetet e freskët kafja kokërr dhe ajo e bluar?

Nuk ka afat të saktë, por ka orientime të dobishme. Kokrrat e plota në temperaturë dhome, në enë të mirë, kanë shijen më të mirë brenda rreth një deri tre javësh pas hapjes, dhe shumë njerëz e gjejnë kulmin disa ditë deri dy javë pas datës së pjekjes. Kafja e bluar zbehet më shpejt, zakonisht brenda një deri dy javësh, sepse bluarja ekspozon shumë më tepër sipërfaqe ndaj ajrit. Kokrrat e ngrira mirë mund ta ruajnë cilësinë rreth tre deri katër muaj.

Kërkoni datën e pjekjes, jo vetëm afatin e skadimit. Afati në kafen e supermarketit shpesh është shumë muaj pas pjekjes dhe tregon kur produkti është ende i pranueshëm, jo kur ka shijen më të mirë. Pjekësit e vegjël lokalë shpesh e shënojnë datën e pjekjes në qese.

Pse kafja e sapopjekur duhet të pushojë disa ditë?

Në ditët pas pjekjes, kafja lëshon shumë dioksid karboni. Kokrrat shumë të freskëta mund të nxirren në mënyrë të pabarabartë, sidomos për ekspres, ku gazi i bllokuar shkakton kanale dhe kafe të thartë ose të paqëndrueshme. Shumë pjekës sugjerojnë disa ditë pritje për kafe filtër dhe pak më shumë për ekspres.

Kjo është edhe arsyeja pse qeset e mbyllura kanë valvul: pa të, gazi do ta fryjë ose madje ta çajë paketimin.

Si ruhet kafja e bluar dhe kafja turke?

Për kafen e bluar, përfshirë kafen turke të bluar shumë imët që përdoret kaq shumë në rajon, vlejnë të njëjtat rregulla, por më strikte. Sa më e imët bluarja, aq më shumë sipërfaqe ka në kontakt me ajrin dhe aq më shpejt humbet aroma. Mbajeni hermetike, në errësirë e në freski, blini paketime të vogla dhe përdorini shpejt. Një enë që i përshtatet sasisë, me pak hapësirë bosh sipër, pakëson ajrin që prek kafen.

Nëse bluani në shtëpi, bluani vetëm sa ju duhet për çdo përgatitje. Edhe një mulli me gurë i lënë plot me kokrra për javë i ekspozon ato ndaj ajrit dhe ngrohtësisë, prandaj në hinkë mbani jo më shumë se për disa ditë.

Pyetje të shpeshta

Rregullat për ruajtjen e kafes janë të shkurtra: kokrrat të plota, hermetike, në errësirë, freski dhe thatësi, sasi të vogla dhe të shpeshta, dhe teprica e ngrirë në porcione të mbyllura. Kështu çdo filxhan do t'i afrohet shijes së ditës kur u poq kafja.

Si e bëjmë kërkimin: Udhëzuesit shkruhen nga burime të njohura dhe kontrollohen për saktësi. Janë informacion i përgjithshëm, jo këshillë profesionale.